ทำไมประจำเดือนขาด?
ทำไมรอบเดือนยาวเกิน 35 วัน?
เลือดออกกะปริดกะปรอยหลายวัน แบบนี้อันตรายไหม?

“ประจำเดือนมาไม่ปกติ” เป็นหนึ่งในอาการที่ผู้หญิงค้นหาบ่อยที่สุด ไม่ว่าจะเป็นคำว่า ประจำเดือนขาด รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ เลือดออกผิดปกติ หรือประจำเดือนมาไม่ตรงรอบ บางครั้งอาจเกิดจากความเครียดหรือพักผ่อนไม่พอ แต่บางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของฮอร์โมนหรือโรคทางนรีเวชที่ควรได้รับการประเมินอย่างจริงจัง

บทความนี้สรุป 8 สาเหตุที่พบบ่อย พร้อมแนวทางดูแลที่เหมาะสม เพื่อให้คุณเข้าใจร่างกายตัวเองมากขึ้น

รอบเดือนแบบไหนถือว่าปกติ?

โดยทั่วไป รอบเดือนปกติจะอยู่ที่ประมาณ 21–35 วัน
มีเลือดออก 3–7 วัน และปริมาณไม่มากหรือน้อยเกินไป

หากรอบเดือนห่างเกิน 35 วัน ขาดเกิน 3 เดือน หรือมีเลือดออกกะปริดกะปรอยบ่อย ควรพิจารณาตรวจเพิ่มเติม ตามแนวทางของ American College of Obstetricians and Gynecologists

8 สาเหตุที่ทำให้ประจำเดือนมาไม่ปกติ

1. ความเครียดและพักผ่อนไม่พอ

ความเครียดส่งผลต่อฮอร์โมนที่ควบคุมการตกไข่ ทำให้รอบเดือนเลื่อนหรือขาดได้ พบบ่อยในวัยทำงานที่มีภาระสูง

2. น้ำหนักเปลี่ยนเร็วเกินไป

น้ำหนักที่เพิ่มหรือลดเร็วส่งผลต่อสมดุลฮอร์โมน ทั้งคนที่อ้วนมากหรือผอมมากอาจมีรอบเดือนผิดปกติได้

3. PCOS (ภาวะถุงไข่รังไข่หลายใบ)

เป็นสาเหตุสำคัญของประจำเดือนมาไม่ปกติ ผู้ป่วยมักมีรอบเดือนห่าง สิว น้ำหนักขึ้นง่าย และไข่ตกไม่สม่ำเสมอ

4. ไทรอยด์ผิดปกติ

ทั้งไทรอยด์ทำงานเกินและต่ำกว่าปกติ สามารถรบกวนรอบเดือนได้ การตรวจเลือดช่วยวินิจฉัยได้ชัดเจน

5. การตั้งครรภ์

หากประจำเดือนขาด ควรตรวจการตั้งครรภ์เป็นอันดับแรก แม้จะคุมกำเนิดอยู่ก็ตาม

6. เยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ หรือมีติ่งเนื้อ

อาจทำให้มีเลือดออกกะปริดกะปรอยหรือเลือดออกมากผิดปกติ ต้องประเมินด้วยอัลตราซาวด์

7. การใช้ฮอร์โมนหรือยาคุมกำเนิด

ช่วงเริ่มใช้หรือหยุดยา รอบเดือนอาจแปรปรวนชั่วคราว

8. ภาวะใกล้หมดประจำเดือน

ในผู้หญิงอายุประมาณ 40 ปีขึ้นไป ฮอร์โมนอาจเริ่มเปลี่ยน ทำให้รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ

เมื่อไรควรพบแพทย์?

ควรมาพบแพทย์หาก:

• ประจำเดือนขาดเกิน 3 เดือน

• มีเลือดออกมากผิดปกติ

• ปวดท้องน้อยรุนแรง

• วางแผนมีบุตรแต่รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ

การประเมินอาจรวมถึงการตรวจเลือดฮอร์โมน ตรวจไทรอยด์ และอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่

ประจำเดือนมาไม่ปกติ อันตรายไหม?

บางกรณีไม่อันตรายและสามารถปรับพฤติกรรมได้ แต่หากเกิดจากฮอร์โมนผิดปกติ เช่น PCOS หรือความผิดปกติของเยื่อบุโพรงมดลูก ควรได้รับการดูแล เพราะการปล่อยให้รอบเดือนขาดนาน ๆ อาจเพิ่มความเสี่ยงในระยะยาว

ตามคำแนะนำของ World Health Organization การติดตามสุขภาพสตรีสม่ำเสมอช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนได้

สรุปสั้น ๆ

ประจำเดือนมาไม่ปกติอาจเกิดจากความเครียด น้ำหนักเปลี่ยน ฮอร์โมนผิดปกติ หรือโรคทางนรีเวช

หากรอบเดือนผิดปกติซ้ำ ๆ หรือมีอาการร่วม ควรตรวจประเมินเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง เพราะการดูแลตั้งแต่ต้นช่วยป้องกันปัญหาในอนาคต และช่วยวางแผนสุขภาพได้อย่างมั่นใจ

ผู้เขียน

นพ. วิชเดช วิชชุลดา
แพทย์เฉพาะทางสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
กำลังศึกษาต่ออนุสาขา Maternal-Fetal Medicine
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

ผลงานวิจัยตีพิมพ์ใน International Journal of Transgender Health

เอกสารอ้างอิง

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Abnormal Uterine Bleeding Guidelines.

2. World Health Organization. Reproductive health recommendations.

3. Williams Gynecology, 4th Edition.