ทำไมตั้งครรภ์แล้วมีเลือดออก?
เลือดออกตอนท้องแบบไหนอันตราย?
ไตรมาสแรกกับไตรมาสหลัง ความเสี่ยงเหมือนกันไหม?

“เลือดออกตอนตั้งครรภ์” เป็นอาการที่ทำให้คุณแม่ตกใจมากที่สุดอย่างหนึ่ง บางครั้งอาจเป็นเรื่องที่ไม่ร้ายแรง แต่บางกรณีอาจเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที

การประเมินความเสี่ยงขึ้นอยู่กับ “ช่วงอายุครรภ์” เป็นสำคัญ ดังนั้นเราจะแบ่งอธิบายเป็น 2 ช่วงหลัก คือ

• เลือดออกในไตรมาสแรก (น้อยกว่า14 สัปดาห์)

• เลือดออกในไตรมาสที่ 2–3 (มากกว่า 14 สัปดาห์ขึ้นไป)

เลือดออกในไตรมาสแรก (0–14 สัปดาห์)

ในช่วงไตรมาสแรก มีรายงานว่าประมาณ 20–30% ของคุณแม่อาจมีเลือดออกบางช่วงของการตั้งครรภ์

ตามแนวทางของ American College of Obstetricians and Gynecologists สาเหตุอาจมีได้ตั้งแต่ไม่อันตราย ไปจนถึงภาวะที่ต้องติดตามใกล้ชิด

1️⃣ เลือดล้างหน้าเด็ก (Implantation bleeding)

• มักเกิดช่วง 4–6 สัปดาห์

• ปริมาณน้อย สีชมพูหรือน้ำตาล

• ไม่มีอาการปวดรุนแรง

โดยทั่วไปไม่อันตราย และหยุดได้เอง

2️⃣ แท้งคุกคาม (Threatened abortion)

• มีเลือดออก

• อาจปวดท้องน้อยเล็กน้อย

• ยังตรวจพบหัวใจทารก

กรณีนี้ต้องอัลตราซาวด์ติดตามการเต้นของหัวใจทารก

3️⃣ การแท้งบุตร

• เลือดออกมากขึ้น

• ปวดบีบท้องน้อยชัดเจน

• อาจมีลิ่มเลือดหรือชิ้นเนื้อ

ควรรีบพบแพทย์ทันที

4️⃣ การตั้งครรภ์นอกมดลูก

เป็นภาวะอันตรายที่สุด!
อาการที่ต้องระวังคือ

• ปวดท้องข้างเดียว

• เวียนศีรษะ หน้ามืด

• เลือดออกผิดปกติ

ต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยเร็วที่สุด

เลือดออกในไตรมาสที่ 2–3 (มากกว่า 14 สัปดาห์)

ในช่วงไตรมาสหลัง สาเหตุของเลือดออกจะต่างจากช่วงต้น และบางภาวะอาจรุนแรงกว่า

1️⃣ รกเกาะต่ำ (Placenta previa)

• เลือดออกสด

• มักไม่ปวดท้อง

• เกิดในช่วงครึ่งหลังของการตั้งครรภ์

ต้องประเมินตำแหน่งรกด้วยอัลตราซาวด์

2️⃣ รกลอกตัวก่อนกำหนด (Placental abruption)

• ปวดท้องรุนแรง

• เลือดออก

• มดลูกแข็งเกร็ง

เป็นภาวะฉุกเฉิน ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

3️⃣ เจ็บครรภ์ก่อนกำหนด

การเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด เริ่มจากอาการท้องแข็งถี่ และอาจมีมูกเลือดออกทางช่องคลอด 

แบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที?

• เลือดออกมาก เปียกผ้าอนามัยหลายแผ่น

• ปวดท้องรุนแรง

• หน้ามืด ใจสั่น

• ท้องแข็งถี่

• ลูกดิ้นน้อยลง

แนะนำว่า ควรไปโรงพยาบาลทุกกรณี อย่ารอดูอาการเอง เพราะบางภาวะต้องรักษาอย่างเร่งด่วน

ต้องตรวจอะไรบ้างเมื่อมีเลือดออก?

แพทย์จะประเมินด้วย

• อัลตราซาวด์ดูตำแหน่งการตั้งครรภ์และรก

• ตรวจการเต้นของหัวใจทารก

• ตรวจเลือดในบางกรณี

ตามคำแนะนำของ World Health Organization การประเมินเร็วช่วยลดภาวะแทรกซ้อนทั้งแม่และทารก

สรุปสั้น ๆ

เลือดออกในไตรมาสแรกอาจไม่รุนแรงเสมอไป แต่ต้องตรวจประเมิน
เลือดออกในไตรมาสที่ 2–3 ต้องระวังมากขึ้น เพราะบางภาวะเป็นภาวะฉุกเฉิน

หากมีเลือดออกระหว่างตั้งครรภ์ ไม่ควรวินิจฉัยเองจากข้อมูลออนไลน์
การอัลตราซาวด์และประเมินโดยแพทย์ช่วยให้ทราบสาเหตุที่แท้จริง และลดความกังวลได้มากที่สุด

Femily Wellness Clinic 💛
ดูแลโดยแพทย์เฉพาะทางสูตินรีเวช พร้อมเครื่องอัลตราซาวด์ที่ทันสมัย ให้ภาพชัดเจนและประเมินครรภ์ได้ละเอียด
บรรยากาศของคลินิกเน้นความอบอุ่น เป็นส่วนตัว และไม่เร่งรีบ เพื่อให้คุณแม่รู้สึกผ่อนคลายทุกครั้งที่มาตรวจ
คลินิกตั้งอยู่ที่อารีย์ ซอย 2 เดินทางสะดวก ใกล้ BTS อารีย์ เพียง 200 เมตรเท่านั้น และมีบริการที่จอดรถให้ด้วย

ผู้เขียน

นพ. วิชเดช วิชชุลดา
แพทย์เฉพาะทางสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
กำลังศึกษาต่ออนุสาขา Maternal-Fetal Medicine
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

ผลงานวิจัยตีพิมพ์ใน International Journal of Transgender Health

เอกสารอ้างอิง

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Early Pregnancy Loss & Placenta Previa Guidelines.

2. World Health Organization. Antenatal care recommendations.

3. Williams Obstetrics, 26th Edition.